حنين بن اسحاق ( مترجم : مهدى محقق )
پيشگفتار 26
رسالة حنين بن إسحق إلى علي بن يحيى في ذكر ما ترجم من كتب جالينوس ( فارسى )
يحيى بن بطريق ، مترجم عربى ، 47 يحيى بن ماسويه ، مترجم ، 45 يسع ، مشوّق و حامى ، 14 يوحنّا بن بختيشوع ، مترجم سريانى ، 46 يوحنّا بن ماسويه ، مشوّق و حامى ، 9 / 17 / 18 / 22 / 26 / 27 / 28 / 35 / 43 / 60 يوسف خورى ، مترجم سريانى ، 35 اكنون فقراتى چند از رسالهء حنين را نقل مىكنيم و همين منقولات نشان مىدهد كه متجاوز از هزار سال پيش امر تصحيح و مقابلهء متون و همچنين ترجمه در عالم اسلام كاملا پيشرفته بوده و نظامى استوار و اسلوبى متقن و قواعدى منظّم و ضوابطى مشخّص داشته است . كوشش براى يافتن نسخه در ذيل ترجمهء كتاب البرهان جالينوس مىگويد : تاكنون كسى از اهل زمان ما نسخهاى كامل از آن را به يونانى به دست نياورده باوجود اينكه جبرئيل همّت زيادى به جستن آن گماشته است و من هم به جستن آن فراوان پرداختم و براى يافتن آن شهرهاى جزيره و شام و فلسطين و مصر را گشتم تا اينكه به اسكندريّه رسيدم و چيزى از آن را نيافتم فقط در دمشق بود كه به حدود نيمى از آن دسترسى يافتم كه مقالاتى نامتوالى و ناتمام بود ، و جبرئيل هم مقالاتى از آن يافت كه همهء آنها عين مقالاتى كه من يافته بودم نبود ، و ايّوب آنچه را كه او يافته بود براى او ترجمه كرد ولى من جانم آرام نمىيافت به ترجمه آن كتاب تا وقتى كه خواندن آن را چنان كه بايد كامل نكنم زيرا نقصان و اختلال در آن وجود داشت و من هم آرزومند و مشتاق به يافتن همهء كتاب بودم . مقابله و اصلاح ( - ويراستارى ) در ذيل ترجمهء كتاب الفرق جالينوس مىگويد : اين كتاب را پيش از من مردى بنام ابن سهدا از اهل كرخ به سريانى ترجمه كرده بود و او در ترجمه بسيار ناتوان بود سپس آن را من در جوانى و در سن بيست